# Fazla Mesai Hesaplama

> Fazla mesai hesaplama ve mesai ücreti hesaplama: brüt saat ücretini, çalışma katsayılarını ve tatil günü ek ödemesini karşılaştırın.

- Kategori: [Maaş ve İş Hukuku](https://toolbrio.com/kategori/maas-is-hukuku/index.md)
- Alt kategori: Maaş
- Son güncelleme: 2026-09-07
- Etkileşimli araç: [https://toolbrio.com/fazla-mesai-hesaplama/](https://toolbrio.com/fazla-mesai-hesaplama/)

Mesai hesaplama için normal brüt saat ücreti, ücretlendirilecek süre ve çalışma türünün katsayısı birlikte kullanılır. Örneğin aylık brüt ücreti 45.000 TL olan bir işçinin, aracın 225 saat kabulüyle hesaplanan 10 saat fazla çalışma ücreti **3.000 TL brüttür**. Tatil seçeneklerinde ise büyük sonuç normal günlük ücreti de içerir; maaşa eklenecek tutar sonuç altındaki ayrı satırdan okunur.

Aşağıdaki açıklamalar 4857 sayılı İş Kanunu kapsamındaki genel çalışma düzenini esas alır. Araç süreyi ve çalışma türünü sizin yerinize belirlemez; girilen bilgilerin ücret karşılığını hesaplar.

## Maaştan saatlik ücrete: 225 sayısı neyi ifade ediyor?

**Aylık brüt** seçeneğinde araç, yazdığınız ücreti 225'e böler. Bu sayı, 30 günlük ücretin günlük 7,5 saat üzerinden saat ücretine çevrilmesi kabulüdür: 30 × 7,5 = 225. Ayda fiilen 225 saat çalışılması gerektiği veya ancak 225 saat aşıldığında mesai doğacağı anlamına gelmez.

Maaştan mesai hesaplama yaparken, hesaplanan dönemin normal çalışmasına ait **temel brüt ücreti** kullanın. Bankaya yatan net tutarı veya yemek, yol ve diğer ödemelerle oluşan bordro toplamını doğrudan bu alana taşımayın. Mesai ve tatil ücretlerinin temel brüt ücret üzerinden ele alınması, [Adalet Bakanlığının işçilik alacakları açıklamasında](https://adb.adalet.gov.tr/Resimler/SayfaDokuman/1412021155424%C4%B0%C5%9F%20Hukukunda%20Arabuluculuk%20Uzmanl%C4%B1k%20E%C4%9Fitimi.pdf#page=120) da belirtilir; ücretin prim veya parça başına ödeme gibi unsurları varsa dayanak ücretin ayrıca belirlenmesi gerekir.

Aylık mod, haftalık çalışma sürenizi sormaz ve böleni değiştirmez. Sözleşmenizde 40 saat gibi farklı bir süre varsa 225'i otomatik olarak doğru kabul etmeyin. [Bakanlığın 40 saatlik çalışma düzenlerine ilişkin teftiş değerlendirmesi](https://www.csgb.gov.tr/Media/kv2ppqk1/%C3%A7a%C4%9Fr%C4%B1-merkezlerinde-%C3%A7al%C4%B1%C5%9Fma-ko%C5%9Fullar%C4%B1n%C4%B1n-iyile%C5%9Ftirilmesine-ve-sosyal-taraflar%C4%B1n-bilin%C3%A7lendirilmesine-y%C3%B6nelik-tefti%C5%9F-program%C4%B1-sonu%C3%A7-raporu.pdf#page=82) de bu bölenin her duruma taşınamayacağını gösterir. Sizin çalışma düzeninize göre belirlenmiş normal brüt saat ücretini biliyorsanız **Saatlik brüt** seçeneğini kullanın.

## Fazla mesai hesaplama formülü: zam ile ödenecek tutar aynı şey değildir

Genel fazla çalışma hesabında normal saat ücreti %50 artırılır, yani 1,5 ile çarpılır. [İş Kanunu'nun 41. maddesi](https://www.csgb.gov.tr/Media/crldhi51/4857-say%C4%B1l%C4%B1-i%C5%9F-kanunu.pdf) bu oranı düzenler. Saatlik ücret 200 TL ise zam kısmı 100 TL, o fazla çalışma saati için ödenecek tutar 300 TL'dir.

- **Normal saat ücreti:** 45.000 ÷ 225 = 200 TL.

- **Bir saat fazla çalışma ücreti:** 200 × 1,5 = 300 TL.

- **10 saatin brüt karşılığı:** 300 × 10 = 3.000 TL.

Bu örneği araçta görmek için Aylık brüt seçeneğine 45.000, çalışma süresine 10 yazın ve **Fazla çalışma (×1,5)** türünü seçin. Saatlik brüt seçeneğine 200 girerek aynı sonuca ulaşabilirsiniz. Burada maaşa eklenecek brüt tutar 3.000 TL'dir. Yalnız %50'lik zam kısmını eklemek, fazla çalışılan saatlerin normal ücret karşılığını dışarıda bırakır.

## Önce mesai saatini ve uygulanacak oranı belirleyin

Çalışma süresi alanına ay boyunca işyerinde bulunduğunuz bütün saatleri girmeyin. Önce çalışma kayıtlarından ücretlendirilecek fazla süreyi bulun. Gerçekte kullanılan ara dinlenmeleri çalışma süresine dahil edilmez. Örneğin 08.00 ile 18.00 arasında işyerinde bulunup bir saat ara dinlenmesi kullanan kişinin çalışma süresi dokuz saattir. Beş gün aynı düzende çalışıldığında toplam 45 saat olur. Ara dinlenmesinin dışarıda tutulması [Çalışma Süreleri Yönetmeliği'nin 3. maddesinde](https://csgb.gov.tr/Media/xzsazpw2/i%C5%9F-kanununa-ili%C5%9Fkin-%C3%A7al%C4%B1%C5%9Fma-s%C3%BCreleri-y%C3%B6netmeli%C4%9Fi.pdf) düzenlenir.

**Haftalık 45 saati aşan çalışma** genel olarak fazla çalışmadır. Sözleşmedeki tam süreli çalışma haftası 45 saatten kısaysa, sözleşme süresini aşan ve 45 saate kadar kalan bölüm fazla sürelerle çalışmadır; genel zam oranı %25, katsayısı 1,25'tir. Formdaki adı “Fazla süreli çalışma”dır. Geçerli denkleştirme uygulamaları ile daha yüksek ücret sağlayan sözleşme hükümleri ayrıca dikkate alınır.

### 40 saatlik sözleşmede 48 saat çalışma örneği

Normal saat ücreti ayrıca belirlenmiş 200 TL olan, haftalık tam süreli çalışma süresi sözleşmesinde 40 saat yazan bir işçiyi ele alalım. Örnekte denkleştirme veya daha yüksek zam öngören sözleşme hükmü yoktur. Haftalık fiili süre 48 saatse sekiz saatin tamamına tek oran uygulamak yerine iki hesap yapılır:

40 saatlik sözleşmede 48 saat çalışmanın brüt ek ücreti

| Süre dilimi |  | Araçta seçilecek tür |  | Hesap |  | Tutar |

| 40 saatin üzerindeki ilk 5 saat |  | Fazla süreli çalışma |  | 200 × 5 × 1,25 |  | 1.250 TL |

| 45 saatin üzerindeki 3 saat |  | Fazla çalışma |  | 200 × 3 × 1,5 |  | 900 TL |

| Toplam 8 saat |  | İki hesabın toplamı |  | 1.250 + 900 |  | 2.150 TL |

Araç haftalık süreleri toplayıp bu ayrımı kendisi yapmaz. Ayrıca gece çalışması, günlük çalışma sınırları ve yer altı maden işleri gibi özel durumlarda yalnız haftalık toplam üzerinden karar verilemez. Bu sınırlamaları ve özel oranları aracın dört sabit seçeneği denetlemez.

### Dakikaları yazmadan önce süre yuvarlamasını kontrol edin

[Fazla Çalışma Yönetmeliği'nin 5. maddesine](https://csgb.gov.tr/Media/gekgpqcm/i%C5%9F-kanununa-ili%C5%9Fkin-fazla-%C3%A7al%C4%B1%C5%9Fma-ve-fazla-s%C3%BCrelerle-%C3%A7al%C4%B1%C5%9Fma-y%C3%B6netmeli%C4%9Fi.pdf) göre yarım saatten az süreler yarım saat, yarım saati aşan süreler bir saat sayılır. Hesaba esas kalan süre 20 dakika ise yarım saat; 40 dakika ise bir saat kabul edilir. Normal saat ücreti 200 TL olduğunda, fazla çalışma türünde bu sürelerin karşılığı sırasıyla 150 TL ve 300 TL brüttür.

Araç bu yuvarlamayı uygulamaz. Örneğin 45 dakikanın matematiksel karşılığı olan 0,75 saati girerseniz 225 TL hesaplar; süreyi bir saate tamamlamaz. Bu yüzden alana, çalışma kaydı ve uygulanacak yuvarlama kuralı değerlendirildikten sonra bulunan süreyi yazın. Yarım saat için 0,5 kullanılır; 0,30 yazmak 30 dakika anlamına gelmez.

## Cumartesi ve pazar çalışmasında günün adı tek başına oran belirlemez

Cumartesi mesai hesabında önce haftanın normal çalışma düzenine bakılır. Haftalık 45 saat pazartesiden cumaya tamamlanmış ve cumartesi dört saat daha çalışılmışsa, denkleştirme veya başka özel durum bulunmayan örnekte bu dört saat fazla çalışmadır. Cumartesi zaten normal çalışma günlerinden biriyse bütün cumartesi saatlerini fazla mesai saymak doğru olmaz.

Pazar mesai hesabında da pazarın işçi için **hafta tatili olup olmadığı** önemlidir. Vardiya düzeninde hafta tatili başka güne rastlayabilir. Hafta sonu çalışması, hafta tatili çalışması ve ulusal bayram veya genel tatil çalışması farklı değerlendirmelerdir. Tarihe bakarak otomatik tür seçen bir takvim bu araçta bulunmaz.

Genel hafta tatili düzeninde kesintisiz en az 24 saatlik dinlenme esastır. Turizm işletmesi belgeli konaklama tesisleri için ise [7553 sayılı Kanun'un 9. maddesiyle](https://cdn.tbmm.gov.tr/KKBSPublicFile/D28/Y3/KanunMetni/e3433daa-e5c4-4dfb-9c0d-71fd91995d15.htm) özel hüküm getirilmiştir: İşçinin yazılı talebi veya onayıyla hak edilen hafta tatili, hak kazanılan günü takip eden dört gün içinde kullandırılabilir. Bu durumda o gün yapılan çalışmanın günlük normal süre kadarlık kısmı fazla çalışma hesabına alınmaz. Araç bu koşulları sorgulamadığından turizmdeki böyle bir düzeni kendiliğinden hesaplayamaz.

## Tatil mesaisinde toplam ücret ile maaşa eklenecek ücret

Ulusal bayram ve genel tatil gününde çalışan işçiye, normal tatil ücretine ek olarak çalışılan gün için bir günlük ücret daha ödenir. Bu günlük esas [İş Kanunu'nun 47 ve 49. maddelerinde](https://www.csgb.gov.tr/Media/crldhi51/4857-say%C4%B1l%C4%B1-i%C5%9F-kanunu.pdf) yer alır. Aylığı tam ödenen işçide normal günlük ücret zaten maaşın içindeyse, bordroya eklenecek tutar ikinci gündeliktir.

Haftalık normal çalışmasını tamamlayıp hafta tatilinde de çalışan işçi için kullanılan 2,5 gündelik hesabında ise normal tatil ücretine 1,5 gündelik ilave edilir. [Adalet Bakanlığının hafta tatili açıklaması](https://adb.adalet.gov.tr/Resimler/SayfaDokuman/1412021155424%C4%B0%C5%9F%20Hukukunda%20Arabuluculuk%20Uzmanl%C4%B1k%20E%C4%9Fitimi.pdf#page=80) bu hesabı ilgili koşullarla birlikte ele alır. Bu nedenle araçtaki ×2,5 seçeneği, her pazar çalışmasına uygulanacak genel bir oran olarak okunmamalıdır.

Aylık brüt ücretin 45.000 TL olduğu örnekte normal günlük ücret 45.000 ÷ 30 = 1.500 TL'dir. Aşağıdaki karşılaştırma, bu gündeliğin **7,5 saatlik eşdeğeri** girilerek yapılmıştır. Hafta tatili satırında haftalık normal çalışmanın tamamlandığı genel durum varsayılır.

45.000 TL aylık brütte bir günlük tatil çalışmasının araçtaki karşılığı

| Çalışma türü |  | Maaşta bulunan normal günlük ücret |  | Büyük sonuç: normal ücret dahil |  | Maaşa eklenecek tahmini brüt |

| Ulusal bayram ve genel tatil, ×2 |  | 1.500 TL |  | 3.000 TL |  | 1.500 TL |

| Hafta tatili, ×2,5 |  | 1.500 TL |  | 3.750 TL |  | 2.250 TL |

**Kısmi tatil çalışmasını bu tablodan saat oranıyla kesinleştirmeyin.** Örneğin aynı ücretle tatil türüne iki saat yazıldığında araç 800 TL toplam, 400 TL ek tutar verir. Bunlar saatle orantılı hesap sonuçlarıdır; günlük tatil ücreti hakkını belirleyen bir bordro hesabı değildir. Araç tam gün, yarım günlük resmi tatil, günün yalnız bir bölümünde çalışma veya aynı güne gelen birden fazla tatil durumunu ayıramaz.

### %100 zamlı mesai ile iki gündelik aynı hesabı mı anlatır?

%100 zam, normal saat ücretine aynı tutarın eklenmesi demektir: 200 TL'nin %100 zamlı karşılığı 400 TL'dir. Sözleşme normal fazla çalışma için bu oranı öngörüyorsa, araçta özel katsayı alanı bulunmadığını dikkate alın. Yalnız sonuç 400 TL olsun diye tatil türünü seçmek, maaşa eklenecek satırı yanlış yorumlamaya yol açar. Tatil seçeneğinde normal ücretin önceden maaşta bulunduğu kabul edilir; normal fazla çalışmada ise çalışılan ek saatin ücretinin tamamı değerlendirilir. Katsayı kadar ödemenin hangi çalışmaya ait olduğu da belirleyicidir.

## 2026 asgari ücretle bir saat ve 10 saat fazla mesai

[2026 asgari ücret tablosundaki](https://www.csgb.gov.tr/Media/gm2fekds/asgari-%C3%BCcret-2026.pdf) aylık brüt tutar, 1 Ocak ile 31 Aralık 2026 dönemi için 33.030 TL'dir. Aracın 225 saat kabulüyle normal saat ücreti **146,80 TL**, %50 zamlı fazla çalışma saat ücreti **220,20 TL** çıkar. Bu koşullarda 10 saat fazla çalışmanın karşılığı **2.202 TL brüttür**.

Asgari ücretli mesai hesabında da net maaş tutarını giriş olarak kullanmayın. Araç asgari ücreti otomatik yüklemez veya dönem seçimine göre güncellemez; ilgili dönemin brüt ücretini sizin yazmanız gerekir.

## Sonucu bordrodaki mesai ödemesiyle karşılaştırma

Araç SGK, işsizlik sigortası, gelir vergisi ve damga vergisi hesabı yapmaz. Bu nedenle gösterilen mesai parasını net maaşa doğrudan ekleyerek ele geçecek tutara ulaşamazsınız. Önce bordrodaki çalışma saati, normal saat ücreti, uygulanan zam ve **brüt mesai kalemini** aynı esaslarla karşılaştırın.

Net fark, toplam ücretin ve ilgili kesintilerin birlikte hesaplanmasına bağlıdır. [GİB'in ücret gelirleri rehberinde](https://intvrg.gib.gov.tr/hazirbeyan/assets/pdf/DUYURU_UNIVERSAL_2026_2026_Ucret_Geliri.pdf#page=36) maaş, mesai ve diğer ücret ödemelerinin kümülatif matrahla birlikte değerlendirildiği, asgari ücret istisnasının aynı dönem toplamına bir kez uygulandığı açıklanır. Bu yüzden asgari ücretin net/brüt oranını mesai tutarına uygulamak da güvenilir bir net hesap yöntemi değildir.

Yıllık 270 saat, genel fazla çalışma süresinin yasal sınırıdır. Araç yalnız tek seferde **Fazla çalışma** türüne 270 saatten fazla yazıldığında uyarı gösterir. Önceki aylardaki süreleri biriktirmez ve hesabı 270 saatte kesmez. Örneğin saatlik 200 TL ile 271 saat girildiğinde 81.300 TL hesaplaması, bu kadar çalıştırmanın mevzuata uygun olduğu anlamına gelmez. Yıllık toplamı çalışma kayıtlarından ayrıca takip etmek gerekir.

## Sık sorulan sorular

### Fazla mesai ücreti yerine serbest zaman kullanabilir miyim?

4857 sayılı İş Kanunu'nun 41. maddesi ve Fazla Çalışma Yönetmeliği'nin 6. maddesi uyarınca işçi, yazılı başvuruyla zamlı ücret yerine serbest zaman isteyebilir. Bir saat fazla çalışma için 1 saat 30 dakika, bir saat fazla sürelerle çalışma için 1 saat 15 dakika karşılık ayrılır. Serbest zaman altı ay içinde, çalışma günlerinde ve ücret kesintisi olmadan kullanılır. Araç bu tercihi veya izin bakiyesini hesaplamaz.

### Geçmiş aylardaki mesai bugünkü maaş üzerinden mi hesaplanır?

Ücrete esas alınan dönem önemlidir. Adalet Bakanlığının işçilik alacakları açıklamasında fazla çalışma ve tatil ücretleri, hak edildikleri dönemin temel brüt ücretine göre ele alınır. Ücretiniz yıl içinde değiştiyse her ücret dönemi için ayrı hesap yapıp sonuçları birleştirin. Araç geçmiş maaşları, gecikme faizini veya alacağın hukuken talep edilebilirliğini belirlemez.

### Sözleşmede mesainin maaşa dahil olduğu yazıyorsa araç ne gösterir?

Araç sözleşmeyi incelemez ve aylık ücrete dahil olduğu ileri sürülen saatleri düşmez. Böyle bir hükmün geçerliliği, kapsamı, ücret seviyesi ve gerçekleşen çalışmalar ayrıca değerlendirilmelidir. Ekrandaki tutar, girilen ücret ve sürenin matematiksel karşılığıdır; tamamının mevcut maaşın üzerine ayrıca ödenmesi gerektiği sonucunu tek başına vermez.