Demir ağırlığı, kesit alanı ile toplam boydan bulunur
12 mm çaplı, 12 metre uzunluğunda 10 adet yuvarlak çeliğin nominal ağırlığı yaklaşık 106,54 kg olur. Hesapta önce bir metrenin ağırlığı, ardından parça boyu ve adet kullanılır. Demir metrajı hesaplama sırasında aynı çap ve boydaki parçaları bir grup olarak ele almak, metre ile kilogramın karışmasını önler.
Araçta “demir” adıyla anılan malzeme için varsayılan çelik yoğunluğu 7.850 kg/m³ alınır. Steel Construction Institute teknik rehberindeki bu kabul, her alaşımın ölçülmüş yoğunluğu anlamına gelmez. Sonuç kilogram cinsinden nominal kütledir; piyasadaki kullanıma uygun olarak ağırlık adıyla gösterilir.
Demir ağırlık hesaplama formülü ve kesit seçimi
Kesit alanı A milimetrekare, parça uzunluğu L metre, yoğunluk ρ kilogram/metreküp ve adet n ise:
Metre ağırlığı = A × ρ / 1.000.000Tek parça ağırlığı = metre ağırlığı × LToplam ağırlık = tek parça ağırlığı × n
Milyona bölme işlemi mm² alanı m² birimine çevirir. Aşağıdaki kesit formüllerinde tüm ölçüler milimetredir. Boruda D dış çapı, kutu profilde b ve h dış ölçüleri, t et kalınlığını belirtir.
| Kesit | Alan, mm² | Girişte dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Yuvarlak dolu | π × d² / 4 | Yarıçap yerine çap girilir. |
| Kare dolu | a² | Tek kenar ölçüsü yeterlidir. |
| Silme, sac, levha | b × t | Genişlik ve kalınlık çarpılır. |
| Yuvarlak boru | π × [D² - (D - 2t)²] / 4 | İç boşluğun alanı çıkarılır. |
| Kutu profil | b × h - (b - 2t) × (h - 2t) | Köşeler keskin kabul edilir. |
7.850 kg/m³ yoğunlukta yuvarlak demir için metre ağırlığı yaklaşık 0,00616538 × d² olur. Sık kullanılan d² / 162 ifadesi yuvarlatılmış bir kısa yoldur. Araç π değerini kullanır; ara hesapları yuvarlamaz.
Demir metraj tablosu: nominal çap ve 12 metrelik çubuk
Bu tablo, aynı formülden üretilen geometrik değerleri gösterir. Birim ağırlıklar üç, çubuk ağırlıkları iki ondalığa yuvarlanmıştır. Bir üreticinin standart uygunluk veya sevkiyat tablosu değildir.
| Çap | 1 metre | 12 metre, 1 adet |
|---|---|---|
| 8 mm | 0,395 kg | 4,74 kg |
| 10 mm | 0,617 kg | 7,40 kg |
| 12 mm | 0,888 kg | 10,65 kg |
| 14 mm | 1,208 kg | 14,50 kg |
| 16 mm | 1,578 kg | 18,94 kg |
| 20 mm | 2,466 kg | 29,59 kg |
Demir metraj cetveli hazırlarken her çap için parça boyunu adetle çarpıp toplam metreyi bulun. Örneğin 12 mm çapta 10 × 12 = 120 metre, yaklaşık 106,54 kg eder. Yuvarlanmış 10,65 kg değerini 10 ile çarpmak yerine tam hassasiyetli hesap kullanıldığından küçük bir fark görülebilir.
Dolu demir, levha ve boru için örnekler
Kare dolu demir ağırlık hesaplama için 20 mm kenar ve 6 metre boy seçildiğinde kesit 400 mm², metre ağırlığı 3,14 kg, tek parça 18,84 kg olur. İç boşluğu olan kare profilde aynı dolu kesit seçilirse sonuç fazla çıkar.
Demir levha ağırlık hesaplama örneğinde 1.000 mm genişlik, 5 mm kalınlık ve 2 metre boy, 78,50 kg verir. Yuvarlak boruda 60 mm dış çap, 3 mm et ve 6 metre boy ise yaklaşık 25,30 kg eder. Borunun iç çapı 54 mm'dir; 60 mm dolu çubuk gibi hesaplanmaz.
Nominal ağırlık ile teslim alınan kilo neden değişir?
Nervürlü demir ağırlık hesaplama için ürünün nominal çapı kullanılır; nervür tepelerinden ölçülen dış çapı dolu daire çapı saymak hatalı olabilir. Ürün standardının tanımladığı nominal birim kütle ve izin verdiği kütle sapması, geometrik hesapla yapılan tahminden ayrı değerlendirilir. İÇDAŞ ürün kataloğu da inşaat çeliklerini standart ve kalite sınıflarıyla ayırır. Kabul kontrolünde ilgili ürün belgesi, üreticinin birim ağırlık tablosu ve tartım esas alınmalıdır.
Kutu profil hesabı gerçek köşe yarıçaplarını içermez. H, I, HEA veya NPU profillerin gövde, başlık ve köşe geometrileri için üretici tablosu gerekir; bu araç onların yerine kullanılmaz. Girilen boylara kesim kaybı, bindirme veya kanca boyu eklenmez. Projedeki donatı miktarını ya da bir kesitin taşıyabileceği yükü bu kilogram sonucundan çıkarmayın.
Sık sorulan sorular
Santimetreyle ölçtüğüm kesiti nasıl girerim?
Kesit alanları milimetre ister. Santimetreyi 10 ile çarpın: 2,5 cm kenar için 25 mm girin. Tek parça uzunluğu metre alanıdır; 250 cm boy için 2,5 m yazın.
Bir ton demirde kaç adet çubuk bulunduğunu bulabilir miyim?
Önce istediğiniz çap ve boy için adedi 1 girerek tek parça ağırlığını hesaplayın. 1.000 kilogramı bu ağırlığa bölün. Sonuç teorik adettir; yalnız tam parça sayılacaksa aşağı yuvarlanır ve kalan kilo ayrıca değerlendirilir.
Farklı boy ve çapları tek hesapta toplayabilir miyim?
Form aynı kesit ve boydaki tek grubu hesaplar. Her farklı grubu ayrı hesaplayıp kilogram sonuçlarını toplayın. Bir grubun toplam metresini giriyorsanız adedi 1 seçin; aynı adedi tekrar çarpmayın.
Paslanmaz çelik veya dökme demir için 7.850 kullanılır mı?
7.850 kg/m³ bu araçta çelik için kullanılan nominal varsayımdır. Paslanmaz çelik, dökme demir veya başka bir alaşımda ürünün teknik belgesindeki yoğunluğu girin. Araç malzeme kalitesini adından belirlemez.
Boru iç çapını biliyorsam et kalınlığını nasıl bulurum?
Et kalınlığı, dış çap ile iç çap farkının yarısıdır. Dış çapı 60 mm, iç çapı 54 mm olan boruda (60 - 54) / 2 = 3 mm girilir. Dış ve iç çapı aynı birimde kullanın.