Maliyet Hesaplama

Birim maliyet, aynı ürün veya hizmet için oluşan toplam giderin elde edilen miktara bölünmesiyle bulunur. Malzeme fiyatını tek başına maliyet kabul etmek, işçilik ve ortak gider payını dışarıda bırakır. Bu araç önce birim giderlerden parti toplamını oluşturur, ardından seçtiğiniz sabit gider payını ekler. Satılamayan kayıp varsa toplamı kalan miktara böler.

Maliyet hesaplama formülü ve giderlerin kapsamı

Ürün maliyet hesaplama için önce tek bir birim seçin: adet, kilogram, metre veya hizmet saati. Birim değişken gideri, malzeme ya da alış gideri, değişken işçilik, ambalaj ve diğer değişken giderlerin toplamıdır. Bir ürün için yazılan 45 TL ile bütün partinin 4.000 TL işçilik bedelini doğrudan toplamayın; işçilik toplamını önce üretim miktarına bölün.

• Değişken gider toplamı: Üretilen miktar × Birim değişken gider
• Sabit gider payı: Dönemin sabit / ortak gideri × Ayrılan pay / 100
• Parti maliyeti: Değişken gider toplamı + Sabit gider payı
• Satılabilir birim maliyeti: Parti maliyeti / (Üretilen miktar - Kayıp miktarı)

Örneğin üretimle artan parça başı işçilik değişken giderdir. Üretim adedinden bağımsız aylık ücret ise planlanan dönem içinde sabit gider olarak ele alınabilir. Aynı ücretin tamamını hem birim işçiliğe hem ortak giderlere yazmak maliyeti iki kez sayar. Karma bir faturada sabit abonelik bedeliyle tüketime bağlı tutarı ayırmak da aynı hatayı önler.

Ortak gideri tek ürüne nasıl dağıtabilirsiniz?

Birden çok ürün için kullanılan atölyenin bütün kirasını her ürün grubuna yüklemeyin. Dağıtım için seçtiğiniz ölçünün o giderin kullanımını temsil etmesi gerekir. Örneğin aynı dönemdeki toplam 500 makine saatinin 100 saati bu partiye ayrılmışsa, makineyle ilişkili ortak gider için hesap payı 100 / 500 × 100 = %20 olur. Bu örnek bir planlama tercihidir; her gider için zorunlu dağıtım yöntemi değildir.

Aylık gideri kullanıyorsanız aylık miktarı veya bu ay içindeki partinin payını esas alın. Yıllık sigorta ile tek haftalık üretimi karşılaştırmak, dönemler eşleştirilmeden anlamlı sonuç vermez. Gideri önceden bu ürüne ayırdıysanız tutarı doğrudan yazıp payı %100 bırakın. Pay alanı yalnız sabit / ortak gideri etkiler.

Ürün maliyet hesaplama tablosu: 200 adetlik parti

Bir atölyenin 200 ürün için birim başına 45 TL malzeme, 20 TL işçilik, 5 TL ambalaj ve 5 TL diğer değişken gider yaptığını varsayalım. Dönemin ortak gideri 30.000 TL, bu partiye ayrılan pay %20 olsun. Bu tutarlar hesap örneğidir; piyasa fiyatı değildir.

Kayıp yoksa birim maliyet 105 TL olur: 21.000 TL / 200 adet. Bunun 75 TL'si değişken gider, 30 TL'si ortak gider payıdır. Aynı birim giderler ve aynı 6.000 TL ortak payla miktar 400 adede çıkarsa toplam 36.000 TL, birim maliyet 90 TL olur. Bu karşılaştırma birim giderlerin değişmediği varsayımına bağlıdır; fazla mesai veya yeni makine ihtiyacı varsa girdiler de yenilenmelidir.

Kayıp miktarı ile satılmamış stok aynı şey değildir

Örnekteki 200 üründen 10'u bütün giderleri oluştuktan sonra kullanılamaz hale gelirse satılabilir miktar 190'dır. Toplam 21.000 TL değişmez, satılabilir birim maliyeti 21.000 / 190 ile yaklaşık 110,53 TL olur. Kaybın birim maliyete etkisi yaklaşık 5,53 TL'dir.

Kayıp alanı, gideri tam oluşmuş ve hurda satışı gibi geri kazanım geliri olmayan miktar içindir. Hatalı ürün ambalajlanmadan ayrılmışsa bütün ürünlere aynı ambalaj giderini uygulamak fazla sonuç verir; ambalaj toplamını ilk üretim miktarına bölerek ortalama birim gideri düzeltin. Depoda sağlam halde satış bekleyen 10 ürün ise kayıp değildir. Bunları düşmek üretim maliyetini satılan adet üzerine yığar.

Hizmet maliyeti ve Excel ile aynı hesabı kurma

Ürün ve hizmet maliyeti hesabında bölünecek birim değişebilir. Örneğin 40 saatlik bir işte saat başına 350 TL emek ve 50 TL diğer gider, ayrıca işe ayrılmış 2.000 TL sabit gider varsa toplam maliyet 18.000 TL, saat maliyeti 450 TL'dir. Bu senaryoda malzeme ve ambalaj boş bırakılabilir. Çalışma saati yerine proje adedini kullanacaksanız bütün birim giderleri proje başına dönüştürün.

Ürün maliyet hesaplama Excel tablosu için A2'ye miktarı, B2'ye toplam birim değişken gideri, C2'ye sabit gideri, D2'ye payı 20% biçiminde ve E2'ye kayıp miktarını yazın. Toplam formülü =A2*B2+C2*D2, birim formülü =(A2*B2+C2*D2)/(A2-E2) olur. D2'ye yüzde işareti olmadan 20 yazarsanız C2*D2/100 kullanın. A2 ile E2 eşitse birim maliyet tanımlanamaz.

Sonuç hangi maliyet kararını destekler?

Bu ürün maliyet analizi, girdiğiniz giderlerin ürün veya hizmet başına etkisini karşılaştırır. Vergi ayrıştırması, stok hareketleri, satış komisyonu oranı ve kâr hedefi otomatik hesaplanmaz. Bütün tutarlarda aynı vergi yaklaşımını kullanın; tahsil edilen para ile gider tutarını birbirine karıştırmayın. Satış fiyatı belirlerken ayrıca karşılanacak giderleri ve kâr hedefini değerlendirmek gerekir.

Planlama sonucu, muhasebe kayıtlarında kullanılacak stok değeriyle aynı kabul edilmemelidir. KGK'nin TMS 2 Stoklar standardı, sabit genel üretim giderlerinin normal kapasiteye göre dağıtılmasını ve normalin üzerindeki kayıpların stok maliyetinden ayrı değerlendirilmesini öngörür. Buradaki araç ise girdiğiniz gider payını ve kayıp miktarını bir senaryo hesabında kullanır; normal kapasiteyi, kaybın niteliğini veya muhasebe yöntemini belirlemez.