İskonto Hesaplama

Aynı yıllık oran, farklı peşin değer

120.000 TL nominal tutarlı bir senet, vadesine 60 gün kala yıllık %36 oranla ve 360 gün esasıyla hesaplandığında dış iskontoda 112.800 TL, iç iskontoda 113.207,55 TL peşin değer verir. Aradaki 407,55 TL fark, iskontonun hangi tutar üzerinden hesaplandığından doğar. Bu tutarlar yalnız matematiksel iskonto sonucudur; vergi, komisyon ve banka ücretleri düşülmemiştir.

Nominal tutar, senedin vadesinde ödenecek bedeldir. Peşin değer, bu bedelin vade beklenmeden hesaplanan bugünkü karşılığıdır. İskonto tutarı ise nominal tutarla peşin değer arasındaki farktır. Dış iskonto bu farkı nominal tutar üzerinden, iç iskonto peşin değer üzerinden hesaplar. Ankara Üniversitesi Açık Ders'in İskonto Hesapları notlarında da ayrım bu iki hesap tabanıyla kurulur.

İskonto hesaplama formülü nasıl uygulanır?

Önce nominal tutarı, yıllık oranı ve vadeye kalan tam gün sayısını girin. Ardından hesaplamanızda kullanılan yıl esasını seçin. Aşağıdaki formüllerde N nominal tutar, P peşin değer, İ iskonto tutarı, r yıllık oranın yüzde değeri, g gün sayısı ve B 360 veya 365 gün esasıdır. Örneğin %36 için r = 36 kullanılır.

• Dış iskonto formülü: İ = N × r × g / (100 × B). Peşin değer P = N − İ olur.
• İç iskonto hesaplama formülü: P = N / (1 + r × g / (100 × B)). İskonto tutarı İ = N − P olur.

İç iskontoda peşin değer, aynı basit oran ve süreyle büyütüldüğünde nominal tutara ulaşır: N = P × (1 + r × g / (100 × B)). MEB'in mesleki matematik materyalindeki basit iç iskonto anlatımı da peşin değer üzerinden işleyen bu ilişkiyi kullanır. Buradaki bölme işlemi bileşik faiz hesabı değildir; araç iki yöntemde de basit iskonto uygular.

İskonto hesaplama örnekleri: vade uzadığında ne değişir?

Tabloda nominal tutar 120.000 TL, yıllık oran %36 ve yıl esası 360 gündür. Yalnız vadeye kalan gün sayısı değişir. Her satır ayrı bir senet senaryosudur; tutarlar birbirine eklenmez.

60 günlük örnekte 365 gün esası seçilirse dış iskonto tutarı 7.101,37 TL, peşin değer 112.898,63 TL olur. Yalnız paydayı değiştirmek, peşin değeri 98,63 TL artırır. 360 gün seçeneği takvimdeki günleri saymaz veya her ayı kendiliğinden 30 gün yapmaz; formda girdiğiniz gün sayısının yıllık orana nasıl çevrileceğini belirler.

İskonto oranı hesaplama: yıllık oran ile kesinti yüzdesi

Nominal ve peşin tutar biliniyorsa “Yıllık oran bul” seçeneğini kullanın. Dış yöntemde r = (N − P) / N × B / g × 100; iç yöntemde r = (N − P) / P × B / g × 100 olur. Gün sayısı sıfırsa yıllık oran bulunamaz.

120.000 TL nominal tutar ve 112.800 TL peşin değer arasındaki 7.200 TL fark, nominal tutarın %6'sıdır. Bu kesinti 60 güne ait olduğundan 360 gün esasıyla dış iskonto oranı yıllık %36 çıkar. Aynı tutarları iç iskonto ile açıklayan yıllık oran ise yaklaşık %38,2979 olur. Peşin değer üzerinden yıllık basit maliyet satırı bu ikinci oranı gösterir; vergi ve ücretleri içeren toplam kredi maliyeti veya bileşik yıllık getiri değildir.

Excel iskonto hesaplama

A2'ye nominal tutarı, B2'ye yüzde biçiminde 36%, C2'ye gün sayısını, D2'ye 360 veya 365 yazın. Excel iskonto hesaplama formülü dış yöntemde =A2*B2*C2/D2 ile kesintiyi verir. Peşin değer için dış yöntemde =A2*(1-B2*C2/D2), iç yöntemde =A2/(1+B2*C2/D2) kullanılır. B2'ye yüzde işareti olmadan 36 yazarsanız B2'yi ayrıca 100'e bölmeniz gerekir.

İskonto oranı hesaplama işlemini Excel'de tersine çevirmek için E2'ye bilinen peşin değeri yazın. Dış oran =(A2-E2)/A2*D2/C2, iç oran =(A2-E2)/E2*D2/C2 olur. Sonuç hücresini yüzde biçiminde gösterin. Ara hesapları yuvarlamayın; para hücrelerini iki ondalıkla biçimlendirin.

Çek iskontosu ile banka ödemesi neden aynı çıkmayabilir?

Çek iskonto hesaplama veya iskonto kredisi hesaplama yaparken faiz dışındaki kesintileri ayırmak gerekir. İş Bankası'nın TL çek iskontosu açıklamasında faizle birlikte BSMV'nin de ödemeden düşüldüğü belirtilir; ürün ve hizmet ücretleri sayfasında kullandırım ve senet işlemi ücretleri ayrıca yer alır. Araç bu kalemleri hesaplamaz ve bankanın size uygulayacağı oranı belirlemez. Bilinen peşin değerden oran bulurken ücretler sonrası net ödemeyi girerseniz, ücretleri de iskonto gibi saymış olursunuz.

İç iskonto reeskont hesaplama için matematiksel bir karşılaştırma sağlayabilir; ancak muhasebeleştirilecek tutarın uygunluğunu, değerleme tarihini, uygulanacak resmî oranı veya vergi kurallarını doğrulamaz. Ticari fiyat indirimi, birden fazla çekin ağırlıklı ortalama vadesi, bileşik iskonto ve değişken oranlı dönemler bu aracın kapsamı dışındadır.