Stopaj hesaplama için önce eldeki tutarın niteliğini belirleyin. Brüt tutar kesinti öncesindeki matrahı, net tutar ise stopaj çıktıktan sonra alıcıya kalan ödemeyi ifade eder. Araç, seçtiğiniz yön ve girdiğiniz oranla stopajı hesaplar; vergi türünü, matrahı veya uygulanacak oranı kendiliğinden belirlemez.
Brütten nete ve netten brüte iki farklı işlem
Brüt tutar biliniyorsa stopaj hesaplama formülü brüt tutar × oran / 100 şeklindedir. Net ödeme biliniyorsa önce brüt = net / (1 - oran / 100) bağıntısı kullanılır; stopaj, bulunan brüt tutardan netin çıkarılmasıyla elde edilir.
| Bilinen tutar | Hesap | Sonuç |
|---|---|---|
| 10.000 TL brüt, %20 | 10.000 × 0,20 | 2.000 TL stopaj, 8.000 TL net |
| 20.000 TL net, %20 | 20.000 / 0,80 | 25.000 TL brüt, 5.000 TL stopaj |
| 10.000 TL net, %15 | 10.000 / 0,85 | 11.764,71 TL brüt, 1.764,71 TL stopaj |
Netten brüte stopaj hesaplama sırasında oranı net tutara eklemek hatalı sonuç verir. Örneğin 20.000 TL nete yüzde 20 eklemek 24.000 TL yapar; bu brütten yüzde 20 kesildiğinde 19.200 TL kalır. Doğru brüt tutarın 25.000 TL olmasının nedeni, kesintinin net üzerinden değil brüt üzerinden yapılmasıdır. Gelir Vergisi Kanunu'nun 96. maddesindeki bu yaklaşım, GİB'in Gelir Vergisi Genel Tebliği'nde de gayrisafi tutar ve verginin ödeyen tarafından üstlenilmesi ayrımıyla aktarılır.
Kira stopajında sözleşmedeki bedel neyi ifade ediyor?
Kira stopaj hesaplama işleminde sözleşmede yazan bedelin net mi brüt mü olduğu sonucu değiştirir. İşyeri veya dükkan kira sözleşmesinde kiraya verene geçecek net tutar yazıyorsa Net tutar seçeneğini; kesinti öncesi kira bedeli yazıyorsa Brüt tutar seçeneğini kullanın. Kira stopaj hesaplama formülü her iki yönde aynı brüt matraha ulaşmalıdır.
Gelir Vergisi Kanunu'nun 94. maddesinde sayılan kişi, kurum ve kuruluşlar, kapsamdaki mal ve haklar için yaptıkları kira ödemelerinden kesinti yapmakla yükümlüdür. GİB Kira Geliri Rehberi, bu kapsamdaki kira ödemelerinde kesintinin brüt tutar üzerinden yüzde 20 olduğunu ve basit usuldeki kiracının kesinti yükümlülüğü bulunmadığını açıklar. Bu yüzden işyeri kira stopaj hesaplama veya dükkan kirası stopaj hesaplama yaparken yalnız taşınmazın kullanım amacı yetmez; kiracının ve kiraya verenin statüsü ile ödeme dönemi de kontrol edilmelidir.
Stopaj oranını ödeme türüne göre doğrulayın
Gelir vergisi stopaj hesaplama tek bir sabit oranla sınırlı değildir. Kira, serbest meslek ödemesi, gider pusulasıyla belgelenen işlem ve mevduat faizi farklı kurallara bağlanabilir. GİB'in Serbest Meslek Kazancı Rehberi bile serbest meslek ödemesinin niteliğine göre farklı kesinti oranları gösterir. Mevduat stopaj hesaplama işleminde ise anapara yerine kesintiye tabi faiz kazancı esas alınır ve oran vade ile para birimine göre değişebilir.
Araçta oran alanının boş bırakılmasının nedeni budur. Beyanname, sözleşme, makbuz veya banka dekontundaki işlem türünü kontrol edip geçerli oranı girdikten sonra hesaplayın. Araç KDV'yi ayırmaz, birden fazla kesintiyi birleştirmez ve yıllık beyan sonucunu hesaplamaz. Aynı tutar ve oran 12 ay boyunca değişmiyorsa aylık stopajı 12 ile çarpabilirsiniz; tutar veya oran değişen dönemleri ayrı hesaplamak gerekir.
Sık sorulan sorular
Stopaj oranı sıfır girilebilir mi?
Evet. Sıfır oranla kesinti sıfır olur ve net tutar brüt tutara eşittir. Bu seçim işlemin vergiden istisna olduğunu hukuken doğrulamaz.
Sonuç yıllık gelir vergisi beyannamesi yerine geçer mi?
Hayır. Yalnız seçilen ödeme ve oran için kesinti hesabıdır. Yıllık gelir, istisna, indirim veya beyan yükümlülüğü hesaplanmaz.
KDV tutarı stopaj hesabına otomatik olarak dahil edilir mi?
Hayır. Araç, girdiğiniz sayıyı doğrudan stopaj matrahı kabul eder. KDV veya başka bir kesintiyi ayırmaz; işleme ait doğru matrahı ayrıca belirlemeniz gerekir.
Mevduat stopajında anapara mı, faiz mi girilir?
Genellikle kesintiye tabi faiz kazancı esas alınır; anaparanın tamamı faiz gibi girilmez. Vade, para birimi ve ürün türüne göre geçerli oranı bankanızın belgesinden doğrulayın.