Makas aralığı, aynı döviz için kurumun satış kuru ile alış kuru arasındaki farktır. Siz döviz alırken kurumun satış kurunu öder, bozdururken kurumun alış kurundan TL alırsınız. Örneğin kurum 1 doları 40 TL'ye alıyor ve 41 TL'ye satıyorsa dolar makas aralığı 1 TL'dir. Masraf yokken 1.000 dolar alıp aynı kurlarla hemen bozdurmak 1.000 TL kayıp oluşturur. Bu kurlar yalnızca hesap örneğidir.
Alış ve satış sütununu doğru okumak
“Alış” sözcüğü müşterinin değil, kuru ilan eden kurumun işlemini anlatır. İş Bankası'nın döviz kuru açıklamasında da müşterinin döviz alırken banka satış fiyatını, satarken banka alış fiyatını kullanacağı belirtilir. Dövizde makas ne demek sorusundaki temel ayrım budur: Ekrandaki iki rakam, sizin aynı dövizi alma ve geri verme bedellerinizi belirler.
Araca aynı kurumdan, aynı işlem kanalından ve aynı anda alınmış iki teklif girin. Bir bankanın alış kuru ile başka bir bankanın satış kuru, bu hesabın ölçtüğü tek kurum makasını vermez. Her kur 1 döviz biriminin TL karşılığı olmalıdır. Örneğin teklif 100 birim üzerinden verilmişse önce iki kuru da 100'e bölün.
Makas yüzdesinde payda neden önemli?
Döviz alış satış makas tutarı, satış kuru − alış kuru olarak hesaplanır. Yüzdeye çevirirken hangi kurun payda olduğu belirtilmelidir. Bu araç iki oranı ayrı gösterir:
- Satış kuruna göre makas: (satış − alış) / satış × 100. Ek maliyet yokken alıp hemen bozdurmanın, ödediğiniz TL'ye göre kayıp oranını verir.
- Orta kura göre makas: (satış − alış) / [(satış + alış) / 2] × 100. Farkı iki teklifin aritmetik ortalamasına böler.
40 TL alış ve 41 TL satış örneğinde bu oranlar sırasıyla yaklaşık %2,4390 ve %2,4691'dir. İkisi de aynı 1 TL farkı ölçer. Farklı ekranlardaki makas yüzdelerini karşılaştırırken paydalarının aynı olduğunu kontrol edin.
Aynı makas, farklı toplam kayıp
Aşağıdaki varsayımsal örneklerin tamamında 1.000 döviz birimi, 40 TL kurum alış kuru ve 41 TL kurum satış kuru kullanılır. Ek oranlar güncel vergi veya banka tarifesi değildir.
| Senaryo | Toplam TL çıkışı | Hemen bozdurma neti | Toplam kayıp | Başa baş kurum alış kuru |
|---|---|---|---|---|
| Masraf yok | 41.000 TL | 40.000 TL | 1.000 TL | 41 TL |
| Alırken %0,5 + 20 TL | 41.225 TL | 40.000 TL | 1.225 TL | 41,225 TL |
| Alırken %0,5 + 20 TL, bozdururken %1 + 10 TL | 41.225 TL | 39.590 TL | 1.635 TL | Yaklaşık 41,651515 TL |
Son satırda yalnız makastan doğan kayıp yine 1.000 TL'dir. Kalan 635 TL, girilen alış ve bozdurma masraflarından gelir. Böylece döviz al sat makas aralığı ile işlemin toplam maliyeti ayrı izlenebilir.
TL bütçesi ve başa baş kuru nasıl bulunur?
TL bütçesi seçeneği, dövizi alırken ödeyeceğiniz masrafları da bütçeye dahil eder. Alış ek oranını ondalık biçimde p, sabit alış ücretini F olarak yazarsak döviz miktarı = (TL bütçesi − F) / [kurum satış kuru × (1 + p)] olur. Örneğin 41.225 TL bütçe, 41 TL satış kuru, %0,5 alış ek oranı ve 20 TL sabit ücretle tam 1.000 döviz birimi alınır.
Başa baş için aranan rakam, dövizinizi satacağınız gelecekteki kurum alış kurudur. Bozdurma kesinti oranı d, sabit bozdurma ücreti G ve döviz miktarı Q ise gereken kur, (toplam TL çıkışı + G) / [Q × (1 − d)] olarak bulunur. Masrafsız örnekte kurum alış kurunun 40'tan 41'e çıkması gerekir. Bu artış %2,5'tir; başlangıçtaki %2,4390 kayıpla aynı değildir, çünkü artış oranının paydası 40 TL'dir.
Bu eşik bir kur tahmini değildir. Miktarın korunacağını, masraf oranları ile sabit ücretlerin değişmeyeceğini varsayar; enflasyon, bekleme süresinin maliyeti ve alternatif getiri dahil değildir. TCMB de yayımladığı gösterge kurların tarafları bağlamadığını ve işlemlerde kullanılacak kurun taraflarca belirlendiğini açıklar. Sonucu işlem yapacağınız kurumun gerçek teklifiyle değerlendirin.
Sık sorulan sorular
Döviz makas saatleri her bankada aynı mı?
Her kurum için geçerli tek bir dar makas saati yoktur. İş Bankası, hafta sonu ve resmî tatillerde alış-satış marjının genişleyebileceğini açıklıyor. İşlem kanalı ve anlık teklif değişebilir; hesap için işlem onay ekranındaki iki kuru kullanın.
Döviz bürosu makas aralığı için de kullanabilir miyim?
Evet. Döviz bürosunun aynı para birimi için verdiği alış ve satış tekliflerini girin. Nakit teslim, havale veya farklı şubeye ait teklifleri karıştırmayın. Sabit masraf varsa ilgili alana ayrıca yazın.
Kurum alış kuru satış kurundan yüksekse neden hesaplanmıyor?
Bu araç aynı kurumun aynı andaki alış-satış makasını hesaplar ve alış kurunun satış kurunu aşmamasını bekler. Böyle bir durumda alan yönlerini, teklif zamanını ve kurun kaç döviz birimi için verildiğini kontrol edin. Farklı kurumlar arası arbitraj ve transfer maliyeti analizi kapsam dışıdır.
Vergi oranı otomatik ekleniyor mu?
Hayır. Boş bırakılan masraf alanları sıfır kabul edilir. İşleminize uygulanan vergi veya komisyonu, uygun matrahı kontrol ederek kendiniz girersiniz. Araç asgari komisyon, kademeli tarife veya vergi istisnası uygulamaz.
TL bütçesiyle alınan döviz neden küsuratlı görünüyor?
Hesap, alış masraflarını bütçeden karşılayarak kesirli döviz miktarı bulur. Kurumun işlem adımı, nakit kupürü ve tutar yuvarlaması ayrıca uygulanmaz. Sonuçtaki miktar en fazla altı ondalıkla gösterilir; hesap içindeki miktar yuvarlanmaz.