Hisse maliyet hesaplama, aynı pay için ödediğiniz toplam alış bedelini ve girdiğiniz alış komisyonlarını toplam adede böler. Farklı büyüklükteki alışlarda fiyatların basit ortalaması doğru sonuç vermez: 100 adet 50 TL, 200 adet 35 TL alışın komisyonsuz birim maliyeti 42,50 TL değil, 40 TL'dir.
Adet ağırlıklı ortalama ve komisyon hesabı
Her alış satırında miktarı birim fiyatla çarpın. Satırların tutarlarını ve alış komisyonlarını toplayıp toplam miktara bölün. Böylece daha fazla adet aldığınız fiyatın ortalama üzerindeki etkisi de daha büyük olur.
Ortalama birim maliyet = [Σ(adet × alış fiyatı) + toplam alış komisyonu] / toplam adet
Aşağıdaki örnekte 300 adet için alış bedeli 12.000 TL, komisyon toplamı 12 TL'dir. Hisse senedi maliyet hesaplama formülü, 12.012 / 300 = 40,04 TL sonucunu verir.
| Alış | Adet | Birim fiyat | Komisyon | Toplam tutar |
|---|---|---|---|---|
| İlk alış | 100 | 50 TL | 5 TL | 5.005 TL |
| İkinci alış | 200 | 35 TL | 7 TL | 7.007 TL |
| Toplam | 300 | 40,04 TL ortalama | 12 TL | 12.012 TL |
Komisyon alanı yüzde oranı kabul etmez; o alış için ödediğiniz tutarı yazın. Örneğin 5.000 TL alışta varsayımsal %0,1 komisyon 5 TL'dir. FINRA'nın maliyet temeli açıklamasında işlem komisyonu ve ilgili ücretler alış maliyetinin bileşenleri arasındadır. Burada bu nakit maliyet ayrımı kullanılır; Türkiye için vergi matrahı veya satış yöntemi hesaplanmaz.
Yeni alım maliyeti düşürürken ne değişir?
Hisse maliyet düşürme hesaplama seçeneğinde mevcut alışlarınız korunur, yeni bir alış ayrı senaryo olarak eklenir. Yukarıdaki 300 adede, 30 TL'den 100 adet ve 3 TL komisyon ekleyin. İlave 3.003 TL ile toplam maliyet 15.015 TL, miktar 400 adet, yeni ortalama 37,5375 TL olur. Birim maliyet 2,5025 TL, yani %6,25 azalır.
Ortalamanın düşmesi, mevcut zararın silindiği anlamına gelmez. Aynı örnekte piyasa fiyatını 30 TL kabul edersek, alımdan önce 9.000 TL piyasa değeri karşısında 3.012 TL gerçekleşmemiş değer kaybı vardır. Yeni alımdan sonra piyasa değeri 12.000 TL, maliyet farkı 3.015 TL olur. Birim maliyet düşerken toplam yatırılan para artmış, değer kaybına 3 TL yeni komisyon eklenmiştir. Bunlar satış yapılmadan hesaplanan değer farklarıdır; satış kesintileri dahil değildir.
Yeni alışın komisyon dahil birim bedeli mevcut ortalamanın altındaysa ortalama azalır; üstündeyse artar. Sadece ekrandaki daha düşük alış fiyatına bakmak yeterli değildir. Investor.gov'un hisse senedi açıklamasında da pay fiyatlarının düşebileceği ve sermaye kaybı riski vurgulanır. Bu hesap yatırım tavsiyesi veya alım sinyali üretmez.
Excel'de aynı hesabı kurmak
Kademeli hisse maliyet hesaplama için A sütununa adet, B sütununa alış fiyatı, C sütununa toplam komisyon yazabilirsiniz. Türkçe Excel'de 2 ile 10. satırlar için formül =(TOPLA.ÇARPIM(A2:A10;B2:B10)+TOPLA(C2:C10))/TOPLA(A2:A10) şeklindedir. Toplam adet sıfır olmamalı; miktar ve fiyat hücreleri metin değil sayı içermelidir. Komisyonu fiyatın içine eklediyseniz C sütununa ikinci kez yazmayın.
Araçtaki sonuçlar da aynı mantıkla hesaplanır. İşlemler sırasında ara ortalamalar yuvarlanmaz. Görünen tutar ve adetler ortak gösterim kurallarıyla yazıldığı için çok küçük farklarda yuvarlama olabilir; gerçek aracı kurum ekstresi kendi hassasiyetini kullanabilir.
Hangi işlemleri aynı hesapta tutmalısınız?
Aynı hissenin aynı para birimiyle ifade edilmiş alışlarını birleştirin. Farklı şirketleri veya TL ve doları tek ortalamada toplamayın. Döviz kuru çevrimi, nakit temettü, bedelli veya bedelsiz sermaye artırımı, bölünme ve satış sonrası kalan payların maliyet takibi otomatik yapılmaz. Satılmış payları geçmiş alış toplamında bırakmak, bugün elde tuttuğunuz payların maliyetiyle aynı şeyi ölçmez.
En fazla 50 alış satırı, senaryo dahil toplam 1 milyar adet ve 1 trilyon para birimi maliyet hesaplanır. Miktar ve birim fiyat en az 0,000001 olmalıdır. Komisyon boşsa sıfır sayılır; alışın miktarı veya fiyatı eksikse sonuç tamamlanana kadar bekler. Hesaplama tarayıcınızda yapılır, portföy hesabınıza bağlanılmaz ve canlı piyasa fiyatı alınmaz.
Sık sorulan sorular
Geçmiş alışlarımın yerine elimdeki adet ve mevcut ortalamayı yazabilir miyim?
Aynı kapsamda hesaplanmış mevcut ortalamanız varsa tek satırda toplam adet ve bu birim maliyeti kullanabilirsiniz. Mevcut ortalama önceki alış komisyonlarını zaten içeriyorsa komisyon alanını boş bırakın veya 0 yazın. Aksi halde aynı ücret ikinci kez maliyete eklenir.
Alışların sırasını değiştirmek sonucu değiştirir mi?
Bu araçta değiştirmez. Yalnız alış tutarları, miktarları ve komisyonları toplandığı için tarih veya sıra hesapta kullanılmaz. İlk giren ilk çıkar (FIFO) takibi, satışa ait gerçekleşmiş kâr ve vergilendirme yöntemi uygulanmaz.
Kesirli miktar girebilmem, 0,25 adet hisse alabileceğim anlamına mı gelir?
Hayır. Ondalıklı miktar desteği yalnız hesaplama özelliğidir. SEC yatırımcı bilgilendirmesinde kesirli pay hizmetinin her aracı kurumda ve her menkul kıymette sunulmadığı açıklanır. İşlem yapabileceğiniz miktarı kendi piyasanızın ve kurumunuzun koşullarından kontrol edin.
Hedef ortalamaya ulaşmak için kaç adet almam gerektiğini bulabilir miyim?
Araç hedef ortalamadan geriye doğru adet çözmez. Yeni alış senaryosunda miktar, fiyat ve komisyonu değiştirerek oluşan ortalamayı ve gereken ek parayı karşılaştırabilirsiniz. Bir hedefe ulaşmak için alım yapmanız gerektiği yönünde öneri üretmez.