Roma rakamları, sayıları I, V, X, L, C, D ve M harfleriyle gösterir. Örneğin 19 = XIX, 50 = L ve 2026 = MMXXVI olur. Çeviriciye bir tam sayı yazabilir veya elinizdeki Roma rakamının sayısal karşılığını bulabilirsiniz. Tarih modunda ise gün, ay ve yıl ayrı ayrı çevrilir.
Roma rakamları nasıl okunur?
Önce harflerin değerlerini öğrenin: I = 1, V = 5, X = 10, L = 50, C = 100, D = 500 ve M = 1000. Büyük değerden küçük değere doğru sıralanan harfler toplanır. XVI, 10 + 5 + 1 işleminden 16 eder; XVII aynı yapıya bir I ekleyerek 17'yi gösterir.
Standart yazımda altı çıkarma çifti kullanılır: IV = 4, IX = 9, XL = 40, XC = 90, CD = 400 ve CM = 900. Küçük harfi her büyük harfin önüne koymak doğru sonuç vermez. Örneğin 99 için IC yazılmaz; 90 ve 9 parçaları birleştirilerek XCIX yazılır. İngiltere Ulusal Arşivleri'nin Roma rakamları rehberi de XCIX örneğini bu iki çıkarma işlemiyle açıklar.
1'den 20'ye kadar Roma rakamları tablosu
Roma rakamlarını 20'ye kadar öğrenirken 1 ile 10 arasındaki yapıyı ikinci onluğa taşıyabilirsiniz. Roma rakamıyla 2, II; 4, IV; 9 ise IX biçimindedir. 11 ile 19 arasında bu yazımların başına X gelir.
| Sayı | Roma rakamı | Sayı | Roma rakamı |
|---|---|---|---|
| 1 | I | 11 | XI |
| 2 | II | 12 | XII |
| 3 | III | 13 | XIII |
| 4 | IV | 14 | XIV |
| 5 | V | 15 | XV |
| 6 | VI | 16 | XVI |
| 7 | VII | 17 | XVII |
| 8 | VIII | 18 | XVIII |
| 9 | IX | 19 | XIX |
| 10 | X | 20 | XX |
100'e kadar yazım ve daha büyük sayılar
20'den sonraki onluklar sırasıyla XXX, XL, L, LX, LXX, LXXX, XC ve C biçimindedir. Böylece Roma rakamlarıyla 100, C; 1000 ise M olur. Aradaki bir sayı için onlar ve birler parçalarını birleştirin: 47 = XLVII, 68 = LXVIII, 94 = XCIV.
Yüzler ve binler de aynı sırayla eklenir. 1984 sayısında 1000, 900, 80 ve 4 parçaları M + CM + LXXX + IV = MCMLXXXIV sonucunu verir. Çeviricinin sonuç paneli harf gruplarının değerlerini gösterir; örneğin XCIV için 90 + 4 = 94 satırını okuyabilirsiniz.
Roma rakamlarıyla tarih yazma
Tarihi tek bir büyük sayı gibi çevirmeyin. 8 Eylül 2026, VIII.IX.MMXXVI biçiminde yazılır: gün 8 = VIII, ay 9 = IX, yıl 2026 = MMXXVI. Doğum günü veya başka bir özel tarih yazarken de aynı gün.ay.yıl sırasını kullanabilirsiniz.
Bu gösterim Miladi tarihin sayılarını değiştirir; eski Roma takvimini, ay adlarını veya yıl sayma sistemlerini hesaplamaz. Takvim kontrolünde Miladi artık yıl kuralı tüm desteklenen yıllara uygulanır. ABD Deniz Gözlemevi'nin açıkladığı bu kurala göre 4'e bölünen yıllar, 100'e bölünüp 400'e bölünmeyenler dışında artık yıldır. Bu nedenle 29 Şubat 2000 kabul edilir, 29 Şubat 1900 reddedilir. Tarihî bir belgedeki Jülyen tarihi ayrıca değerlendirilmelidir.
| Miladi tarih | Roma rakamlarıyla yazım |
|---|---|
| 8 Eylül 2026 | VIII.IX.MMXXVI |
| 29 Şubat 2000 | XXIX.II.MM |
| 31 Aralık 1999 | XXXI.XII.MCMXCIX |
Sıfır neden çevrilmez?
Bu araçta kullanılan yedi temel harf arasında sıfırın karşılığı bulunmaz. Roma rakamıyla 0 yazmak için O harfini kullanmayın; O, kabul edilen bir sayı işareti değildir. Boş giriş de sıfır sayılmaz. Çevirici 1 ile 3999 arasındaki tam sayılarla sınırlıdır; negatif değerleri ve kesirleri yuvarlayarak çevirmek yerine hata gösterir.
Sık sorulan sorular
Saatteki IIII neden bu araçta geçersiz sayılıyor?
Saat kadranlarında ve tarihî belgelerde IIII biçimine rastlanır. Bu çevirici tek bir standart sonuç üretmek için 4 sayısını IV olarak kabul eder. IIII girişinin reddedilmesi, bu yazımın tarih boyunca hiç kullanılmadığı anlamına gelmez.
Küçük harf veya özel Roma rakamı karakterleri kullanabilir miyim?
iv, xix ve mmxxvi gibi küçük Latin harfleri kabul edilir; sonuç büyük harfle gösterilir. Ⅳ gibi tek karakterli Unicode işaretlerini önce IV biçiminde yazın. Sayının içinde boşluk, nokta veya başka harf kullanmayın.
3999 üstündeki sayılar neden çevrilmiyor?
Araç, üst çizgi veya ek işaret kullanmadan I, V, X, L, C, D, M harfleriyle yazılan 1 ile 3999 arasını destekler. Daha büyük sayıların farklı gösterimlerini ve tarihî yazım sistemlerini yorumlamaz.
Roma rakamlarıyla yazılmış bir tarihi sayıya çevirebilir miyim?
Tarih yazma modu yalnız Miladi tarihi Roma rakamlarına çevirir. VIII.IX.MMXXVI gibi bir tarihi okumak için Roma'dan sayıya modunda VIII, IX ve MMXXVI parçalarını ayrı ayrı çevirin. Bu ayrı sayı işlemleri tarihin takvim geçerliliğini denetlemez.
Tarih sonucundaki noktalar ne anlama geliyor?
Noktalar gün, ay ve yılı ayırır; herhangi bir sayısal değer taşımaz. Örneğin IV.V.MM iki bin yılının beşinci ayının dördüncü gününü gösterir. Bu araçta gün önce yazılır; ay ve gün yer değiştirilmez.